Wat is dyslexie?

Kinderen met dyslexie kampen met het probleem dat ze de taalklanken niet heel gemakkelijk van elkaar kunnen onderscheiden. Ze hebben ook moeite met het horen van een bepaalde volgorde in die klanken. Daardoor gaat leren lezen een stuk moeilijker. Want er is niet zoveel verschil tussen de klank a en aa of tussen m en n. Hoor ik maan of naam, of man of nam? En hoor ik straat of staart? En dan is het niet zo simpel om al die taalklanken te koppelen aan een bepaalde schrijfwijze, en zeker niet om woorden te vormen. Dat kost dan veel meer inspanning en oefening en dus raken deze kinderen achter met het leren lezen en spellen.
Ze zijn niet dom, ze weten wat een woord betekent, maar het vlot lezen lukt niet.

We zien echter ook nog andere problemen bij dyslectische kinderen en volwassenen.
Onze taal is op een bepaalde manier opgebouwd. Het belangrijkste is de klankstructuur (fonologie), zoals we hierboven zagen. Maar je hebt ook nog de grammatica (morfologie), de zinsbouw (syntaxis) en de betekenis (semantiek). Het taalgevoel van mensen heeft met deze vier aspecten te maken: je voelt bv. aan, dat een zin als "wij eet brood" grammaticaal niet kan. Want na "wij" volgt het meervoud "eten". En je schrijft "brandt" als het om een werkwoordsvorm gaat (het huis brandt), maar het is "brand" als het om het zelfstandig naamwoord "de brand" gaat. Dat heb je geleerd en het onderscheid ken je. En zo weet je ook vanuit een natuurlijk gevoel voor zinsbouw, dat het zinnetje "hij is gek!" iets totaal anders is dan "is hij gek?" De zinnetjes bestaan uit dezelfde woorden, maar die staan in een andere volgorde.
Wanneer je echter dat natuurlijke taalgevoel niet hebt, en dat is bij mensen met dyslexie het geval, kom je in de problemen. Zo zien we bv. dat dyslectische leerlingen in het Voortgezet Onderwijs niet alleen veel moeite hebben om de woorden in talen als Engels en Duits goed te schrijven, maar ook om de grammatica van die talen te leren.

Bij dyslectische volwassenen is het lezen meer en meer geautomatiseerd, en ook het correct spellen van woorden gaat hen steeds gemakkelijker af. Maar wanneer ze een brief of een verslag of iets dergelijks moeten schrijven, vallen ze door de mand doordat ze soms kromme en niet goed lopende zinnen maken, bv. "Ik dacht bij mezelf: ik zal eens kijken of ik nog iets eetbaars in mijn tas zit."

Op grond van het bovenstaande gaan we bij Read and Right uit van de volgende definitie.
Dyslexie is een taalverwerkingsstoornis. Het kenmerk ervan is, dat iemand een voldoende taalbegrip heeft, maar moeite heeft met de structuren van de taal. Het gaat dan om de klankstructuur, de grammatica en de zinsbouw.
Het gevolg is, dat het automatiseren van lezen en spellen (dat wil zeggen: het vlot lezen en schrijven van woorden en zinnen "zonder erbij na te denken") langzamer op gang komt, en dat het oproepen van woordbeelden moeizaam of nooit een automatisme wordt.
De basis van dit probleem is een zwakke fonologische vaardigheid, waardoor de zogenaamde klank-teken-koppelingen minder vast in het geheugen worden opgeslagen.

Ons onderzoek is dan ook gericht op het vaststellen van problemen met het lezen en schrijven die voortkomen uit een zwak gevoel voor de taalstructuren.